Schoolpastoraal in de scholengemeenschap ARKORUM

’visietekst - mei 2006

Wat verstaan we met ‘schoolpastoraal’ ?

De band tussen de vrije basisschool en de bredere geloofsgemeenschapSchoolpastoraal-plan 2005 – 2010

• wat gebeurt er op het niveau van iedere school?
• wat gebeurt er schooloverschrijdend?
• waarover worden er afspraken gemaakt ?

Wat verstaan we onder ‘schoolpastoraal in ARKORUM’
Schoolpastoraal is het draagvlak voor de beleving van de christelijke identiteit van de vrije basisschool.
Het is een essentieel deel van het totale, christelijke opvoedingsproject.
Schoolpastoraal omvat liturgie vieren, zich engageren voor (christelijke) solidariteitsacties, de herderlijke zorg voor iedereen in de school.
Omdat schoolpastoraal een essentieel deel is van het totale opvoedingsproject is de directeur de eindverantwoordelijke en worden alle leerkrachten opgeroepen medeverantwoordelijk te zijn.
Het schoolbestuur ondersteunt en stimuleert de pastorale zorg in iedere school en heeft de keuze gemaakt om schoolpastoraal in het vaandel te dragen. Deze keuze toont zich in het vrij maken van lestijden schoolpastoraal dat door een team mensen behartigd wordt.
Schoolpastoraal is de herderlijke zorg voor iedereen in de school, met een bijzondere aandacht voor wie broos en zwak is.
Deze herderlijke zorg drukt zich uit in het dagelijkse leven van de school: in ons dagelijks omgaan met leerlingen en collega’s, in de dialoog met en over leerlingen en collega’s, in ieder gebaar van respect en waardering voor elke mens – klein en groot – die we ontmoeten, in de grote beslissingen die een school soms moet nemen.
Deze herderlijke zorg mag van de vrijgestelden schoolpastoraal ondersteuning verwachten doorheen het opbouwen van kennis en vaardigheden ( bv. aandacht voor kinderen in een echtscheidingsprocedure), in het nemen van initiatieven in samenspraak met de directie (bv. rouwzorg)… De cel pastoraal zal er over waken dat deze herderlijke zorg niet alleen aangewend wordt bij noodsituaties en piekmomenten, maar ook mee zorg draagt in het leven van elke dag.
Schoolpastoraal is zich engageren voor christelijke solidariteitsacties met als bevoorrechte partners: Broederlijk Delen, Welzijnszorg, Missio. De kinderen hebben weet van het grote onrecht in de wereld en in onze samenleving. Schoolpastoraal zal de kinderen kennis laten maken met solidariteitsacties die dit onrecht aanpakken, die niet willen geloven in het recht van de sterkste, maar die wel geloven in concrete daden van ‘breken en delen’, van inzet voor een betere wereld. Schoolpastoraal zal leerlingen stimulansen geven om - individueel of in klas- en schoolverband - een concreet engagement op zich te nemen.
Dit engagement mag van de vrijgestelden schoolpastoraal ondersteuning verwachten doorheen de kennis van de projecten, de vindplaatsen van materiaal, de bereidheid tot hulp bij het opzetten van duidingsmomenten (vieringen) bij de start of einde van een project.

Schoolpastoraal is liturgie vieren op het ritme van het schooljaar, de jaarkring en bij de grote momenten van het leven. Schoolpastoraal is bidden met kinderen, is zoeken hoe kinderen het Goddelijke Mysterie kunnen en mogen ontmoeten. Dit gebeurt zowel bij gebedsmomenten en celebraties in de klas met de titularis, als met gebedsvieringen, verzoeningsvieringen en eucharistievieringen voorgegaan door een (school)pastor.
De Eerste Communie neemt hier een heel eigen plaats in, mee bepaald door de plaatselijke situatie en de traditie. Meer en meer wordt ook aan de school gevraagd om kinderen te begeleiden naar het doopsel toe.
Bij het liturgie vieren mag van de vrijgestelden schoolpastoraal de volle inzet verwacht worden wanneer hierop beroep wordt gedaan en dit zowel bij het voorbereiden als bij het voorgaan van vieringen, inhoudelijke inbreng op personeelsvergaderingen, concreet aanbod ter ondersteuning (gebedsdozen).

De band tussen de vrije basisschool en de bredere geloofsgemeenschap
Een geloofsgemeenschap is een gemeenschap van gelovige mensen die het individu helpt om het geloof beter te leren kennen, om het geloof te vieren en om het geloof te integreren in het dagelijkse leven.
Een parochie, een abdij, een beweging, een huis van spiritualiteit,… kan voor mensen zo’n geloofsgemeenschap zijn.
De vrije scholen blijven kiezen voor de openheid naar de territoriale gemeenschappen. We willen blijven stimuleren dat kinderen weet hebben wat de parochie, de federatie, het decanaat… aanbiedt. Wederzijds is er openheid en een positief spreken over elkaars werking.
Waar de schoolpastoraal goed is uitgebouwd met regelmatige gebedsmomenten en vieringen, kan de school voor de leerkracht zijn/haar geloofsgemeenschap zijn
met:

• goede duidingen en vormingskansen,
• engagementen die ook een stuk van de vrije tijd innemen
• stimulansen tot het dagelijks beleven van het christen-zijn.

De bredere geloofsgemeenschap kan dan zijn: de diocesane werking van Broederlijk Delen en Welzijnszorg met hun scholenavond en goed materiaal voor de basisschool, de diocesane werking van Missio, de dag voor schoolpastoraal van de diocesane begeleiding, een diocesane vormingsdag voor Eerste Communie, …
Waar de schoolpastoraal goed is uitgebouwd, zal er ook uitstraling zijn naar de gezinnen toe.

3. De schoolpastoraal binnen ARKORUM
In het samenspel tussen de vrije school en de parochiegemeenschap kennen we in de scholengemeenschap 3 verschillende situaties:
De vrije school is geïntegreerd in de parochiegemeenschap:
De vrije school behoort niet tot een territoriale gemeenschap:
De vrije school en de parochiale gemeenschap groeien uit elkaar:
Voor de vrijgestelden schoolpastoraal betekent dit dan ook een verschillend omgaan met deze situaties.
Waar een goede samenwerking is, wordt dit verder positief gestimuleerd. We hopen dat er op vele plaatsen verder kan gebouwd worden op de traditie en er een wederzijdse openheid kan blijven bestaan. Deze wederzijdse openheid komt vooral tot uiting in het positief spreken over elkaar, weet hebben van mekaars pastorale inzet, gebruik maken van elkaars accommodatie en kan ook structureel ingebouwd worden in schoolbestuur en/of schoolraad.
Waar geen ondersteuning of aansluiting is met de territoriale gemeenschap is er extra aandacht voor positieve stimuli en samenwerking met de directies opdat de schoolpastoraal – op haar drie specifieke terreinen - optimale kansen krijgt om uitgebouwd te worden. Dit betekent dat de schoolpastores kunnen gevraagd worden om voor te gaan in schoolvieringen die doorgaan in de (parochie of school)kerk, instaan voor de begeleiding van het eerste communieproject en daartoe ook mandaat en/of zending kunnen krijgen vanuit het bestuur van de scholengemeenschap.

Concrete vragen die groeien vanuit de evolutie van de tijd, of die komen vanuit concrete situaties worden individueel in de cel pastoraal en met het schoolbestuur besproken. Eventueel groeien hieruit visies en standpunten die meegedragen worden naar de toekomst.

Schoolpastoraal - werkplan 2005 – 2010
Uit een veelheid aan kansen en mogelijkheden keuzes maken:
wat gebeurt beter op het niveau van iedere school ?
wat gebeurt beter schooloverschrijdend ?
waarover worden er beter afspraken gemaakt ?

Tijdens de schooljaren 2004-2005 en 2005-2006 gebeurde reeds of is aan het gebeuren:

• Inventarisatie van de pastorale situatie in de KOR-scholen 
  • met een foto van het pastorale landschap in iedere school
  • met het destilleren van een prioriteitenlijst over de scholen heen
• Maken van gebedsdozen voor kleuters en 1ste, 2de, 3de graad + voorbereiding vormingsmoment voor leerkrachten

Meibedevaart nieuwe bezieling geven
De ontwikkeling van de cel pastoraal mee ondersteunen
Voorgaan in schoolvieringen
Opstarten van documentatiemateriaal
Aanspreekplaats creëren
Begeleiding bij crisismomenten

Voor de volgende schooljaren:
Op vlak van herderlijke zorg:
Verder bekwamen in de ondersteuning en opvolging bij crisissituaties
Naast rouw bij de dood ook aandacht voor rouw bij echtscheiding

Op vlak van engagement en solidariteitsacties:
De band met de bredere geloofsgemeenschap zichtbaar houden

Op vlak van liturgie:
Met een mandaat groeien in het voorgangerschap bij schoolvieringen.
Vorming van voorgangerschap ter plaatse, dit zowel voor schoolvieringen als voor celebraties met de klas.